[این پست رو دارم از روی اپلیکیشن جتپک روی موبایلم مینویسم و کاملا از کانال تلگرام داداشم کاردیو (از بهترین کاربران توییتر فارسی) کپی کردم، چون در مورد اتفاقاتی هست که توی زبان خوندن اتفاق میافته و من هم عاشق زبان خوندن هستم.!]
پژوهشی جدید بررسی میکند که زبان در سطح بسیار ریز مغز، یعنی در فعالیت تکنورونها، چگونه بازنمایی میشود. پژوهشگران از ۵۷۹ نورون در ۸ بیمار که بهدلیل درمان صرع الکترودهای مغزی داشتند، هنگام تولید گفتار طبیعی ثبت فعالیت کردند. شرکتکنندگان فقط جملههای آماده را نمیخواندند، بلکه جملههای تازه و متنوع میساختند. در مجموع ۱۰۴۶۰ واژه در ۱۸۹۵ جمله ثبت شد. سپس پژوهشگران با کمک مدلهای پردازش زبان، ویژگیهای زبانی هر واژه را مشخص کردند! مثلاً نقش دستوری واژه، اینکه در چه نوع عبارت یا phrase قرار دارد، جایگاهش در ساختار جمله، و رابطهاش با واژههای دیگر.
یافتۀ اصلی این بود که بعضی نورونها به ویژگیهای زبانی بسیار مشخص حساس بودند. برای نمونه، تعدادی از نورونها هنگام برنامهریزی برای گفتن یک نوع خاص از واژه، مثل فعل یا اسم، تغییر فعالیت نشان میدادند. گروهی دیگر به ساختارهای بزرگتر جمله مثل عبارت اسمی یا فعلی، عمق دستوری جمله، یا رابطههایی مثل فاعل و مفعول حساس بودند. مهمتر اینکه این پاسخها فقط به صدای واژه، طول واژه یا بسامد آن مربوط نبودند! یعنی مغز صرفاً «صدا» را دنبال نمیکرد، بلکه ویژگیهای انتزاعی زبان را رمزگذاری میکرد. براساس نتایج از روی فعالیت نورونها میتوان برخی ویژگیهای زبانی واژهها را بهتر از حد تصادف پیشبینی کرد، و همچنین نورونهای مختلف تا حد زیادی به جنبههای متفاوتی از زبان تخصص پیدا کردهاند.
پژوهش همچنین نشان داد که نورونها فقط واژهها را جداگانه رمزگذاری نمیکنند، بلکه ترکیب معنی، دستور زبان و بافت جمله را هم در نظر میگیرند. مثلاً یک واژه مثل “bark” بسته به اینکه در جمله درباره صدای سگ باشد یا پوست درخت، در بافت متفاوتی قرار میگیرد! مدلهای زبانی بزرگ توانستند نشان دهند که فعالیت نورونها به چنین بافتهایی حساس است. جالبتر اینکه اطلاعات مربوط به واژه و جمله حدود یک ثانیه پیش از بیان واژه در فعالیت نورونی دیده میشد، یعنی مغز قبل از گفتن، ساختار و معنای جمله را برنامهریزی میکند.
در نهایت، این نورونهای زبانی در نواحی مختلف قشر پیشانی و گیجگاهی پخش بودند، اما قدرت رمزگذاری آنها در نیمکره چپ بیشتر بود. همان نیمکرهای که معمولاً برای زبان مهمتر دانسته میشود. پژوهشگران همچنین نشان دادند که فعالیت تکنورونها با سیگنالهای کلیتر مغز در همان نقطه کاملاً یکی نیست. یعنی برای فهم دقیق زبان در مغز، نگاهکردن به فعالیت جمعی و اسکیل وسیع کافی نیست و باید سطح سلولی را هم مطالعه شود.
https://doi.org/10.1038/s41586-026-10691-5